Λόγια ενός δασκάλου μου

Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης είναι μια πρόσφατη "δικτυακή" (ακόμη) γνωριμία μου. Ζει και δραστηριοποιείται ενεργά στα θέματα πολιτισμού και αυτοδιοίκησης στη Μελίκη της Ημαθίας. Λογοτέχνης ο ίδιος, συντηρεί μια αξιόλογη ιστοσελίδα, πασίγνωστη στο χώρο, για την προώθηση της λογοτεχνίας (www.apostaktirio.gr)

Τον συμβουλεύομαι στο χόμπι μου, το γράψιμο. Ο Αλέξανδρος μέσα απ΄ τη σελίδα του, κι ανάμεσα σε πολλά άλλα, βρίσκει το χρόνο για να αξιολογεί και να συμβουλεύει πολλούς έμπειρους και νιόφερτους στη λογοτεχνία. Έτσι, τον θεωρώ κάτι σα δάσκαλο. Tα λόγια του, παινευτικά ή κριτικά, έχουν για μένα μεγάλη αξία. Είναι οδηγός μου. Γιατί είναι ειλικρινή, έχουν νηφαλιότητα και καλή πρόθεση. Τα συμπληρώνει μετά η διαύγεια ενός αξιόλογου λογοτέχνη και κοινωνικά ενεργού ανθρώπου.

Έγραψε πρόσφατα στο "Αποστακτήριο" μερικά λόγια για το πρόσφατο βιβλίο μου, το ΦΕΓΓΑΡΟΦΩΤΟ. Χαίρομαι πολύ που με βρίσκει καλό μαθητή.

Η πλήρης ανάρτηση είναι εδώ.

Ακολουθεί ένα απόσπασμα.

Η γραφή του Νίκου Σακκά πραγματικά εντυπωσιάζει. Από τoν ρεαλισμό και τη λιτότητα, περνάει συχνά στον λυρισμό και την φαντασία. Ανοίγει διαλόγους με το φεγγάρι και ταξιδεύει τον αναγνώστη σε άλλη διάσταση. Χωρίς διόλου να θεωρήσεις πως αυτό που διαβάζεις είναι σκοπίμως επιτηδευμένο ή υπερβολικό. Αυτά τα «υπερβατικά» στολίσματα είναι άριστα ενταγμένα στο υπόλοιπο κείμενο, δίνοντάς του μια αύρα αγάπης και μυστικισμού. Έρωτα και λάμψης. Σύμμαχος στη γραφή, η μουσική και η αρμονία. Νομίζεις πως βλέπεις τους δύο δεξιοτέχνες να παίζουν μπροστά στα μάτια σου και πως ακούς τις εκλεπτυσμένες νότες τους. Το «Φεγγαρόφωτο» είναι από μόνο του ένα φως. Ένα όμορφο φως στην ψυχή μας...

Ζήτω το Βιετνάμ! Ζήτω ο κομμουνισμός του!

Η βδομάδα που πέρασε πουθενά δε γιορτάζεται με τόσο ενθουσιασμό όπως στο Βιετνάμ. Τέλη Απρίλη γονάτισαν οι Αμερικάνοι, αρχές Μάη, κάμποσα χρόνια νωρίτερα οι Γάλλοι αποικιοκράτες, με την ταπεινωτική τους συντριβή στο Dien Bien Phu.

Μόνο οι Σπαρτιάτες του Λεωνίδα μπορούν να σταθούν άξια δίπλα στους Βιετναμέζους. Άλλος λαός που να έχει κάνει τέτοιο και τόσο άνισο και νικηφόρο αγώνα στην ιστορία του δεν υπάρχει.

Σήμερα το Βιετνάμ κάνει έναν άλλο μεγαλειώδη αγώνα. Ενάντια στη φτώχεια αυτή τη φορά. Κι απ΄ ότι φαίνεται καλά τα καταφέρνει κι εκεί. Περισσότερο απ΄ τις στατιστικές (ανάπτυξη 5% τα τελευταία 6-7 χρόνια) εμπιστεύομαι τα skype που αλλάζω με ένα Bιετναμέζο που γνώρισα, τον Ηung, που ζει στο Ανόι και δουλεύει από απόσταση για μια εταιρεία πληροφορικής της Αυστραλίας (Joomlart).

Τον αγώνα και τότε και τώρα το Βιετνάμ τον κάνει κάτω απ΄ τις σημαίες του κομμουνισμού. Αποδεικνύεται έτσι πόσοι πιο πολύπλοκα είναι τα πράγματα απ΄ ό,τι μερικοί νομίζουν.

Είναι παράλογο να νομίζει κάποιος ότι έχει την ερμηνευτική αυθεντία για το τι είναι χριστιανισμός, κομμουνισμός, κ.λπ. Ποιοι ήταν λοιπόν οι χριστιανοί, οι πρώτοι χριστιανοί (up!) ή οι μεταγενέστεροι της Ιεράς εξέτασης (down!) η μήπως οι καθολικοί αγωνιστές της Λ. Αμερικής (up again!);

Και είναι βέβαια φτηνό κι ιδιαίτερα ανόητο να προσπαθήσει κάποιος, μεσ΄ απ΄ τα χρεωμένα στην καλοπέραση και τον ευδαιμονισμό σαλόνια της δύσης που ζει, να εξηγήσει στους Βιετναμέζους που παλεύουν σήμερα με τη φτώχεια ότι γίνανε ρεβιζιονιστές κι ότι αλλιώς είναι ο ντούρος ο κομμουνισμός.

Ζήτω λοιπόν ο κομμουνισμός (του Βιετνάμ)!  

O κρυμμένος χρυσός της Αθήνας

Κύριε Καμίνη,

μέσα και κάτω απ΄ τα χιλιάδες προβλήματα του δήμου της Αθήνας υπάρχουν κρυμμένες κάποιες μοναδικές και σπάνιες ευκαιρίες.

Σας μιλάω για την Ακαδημία του Πλάτωνα, το χώρο εκείνο όπου υπήρξε το πρώτο “πανεπιστήμιο” του ανθρώπου, εκεί όπου δοκιμάστηκε για πρώτη φορά η ορθή, η συγκροτημένη και η μη φοβική σκέψη. Ο χώρος αυτός θα έπρεπε και θα μπορούσε, πιστεύω, να είναι σημείο παγκόσμιας αναφοράς, μαγνήτης για εκατομμύρια πολίτες της γης, που η αναζήτηση της δικής τους αρχής θα τους οδηγούσε ως άτομα ή συγκροτημένα (συνέδρια, κ.λπ) στο χώρο αυτό φέρνοντάς τους μεγάλη χαρά και συγκίνηση. Κι όμως, δεν είναι σήμερα παρά ένας παραπεταμένος “χώρος” άγνωστος ακόμη και στους Αθηναίους.

Θα πρόσθετα ακόμη και το Λύκειο του Αριστοτέλη, πίσω απ΄ το ωδείο, το ίδιο, ίσως και περισσότερο άγνωστο κι αυτό. Και τέλος τους Κυνόσαργες, χώρος απόλυτα κρυμμένος σήμερα κάτω απ΄ τα μπετά των '50 και των '60. Όχι όμως μικρότερης σημασίας, αφού εκεί ήταν το τρίτο μεγάλο ακαδημαϊκό κέντρο ψυχοσωματικής ανάπτυξης των πολιτών της αρχαίας Αθήνας. Εκεί ήταν που γυμναζόταν ο Θεμιστοκλής μέχρι την τελευταία στιγμή πριν κατηφορίσει στη Σαλαμίνα για να συναντηθεί με την ιστορία.

Και μια κι ήρθε η κουβέντα στο Θεμιστοκλή μηνύστε αν δοθεί η ευκαιρία και στο συνάδελφό σας στο Αιγάλεω ότι έχει και αυτός ένα διαμάντι κρυμμένο στην περιοχή του. Ο λόφος που έφερε ντροπή και σπαραγμό στον Ξέρξη, είναι δική μας ντροπή να είναι σήμερα καταμεσής μιας παρατημένης χωματερής. Άλλη μοίρα του πρέπει και άλλο όνομα. Λόφος του Θεμιστοκλή και της Δημοκρατίας θα έπρεπε να τον λεν και προσκύνημα των δημοκρατών όλης της γης θα μπορούσε να είναι.

Ο χρυσός υπάρχει κύριε δήμαρχε. Και δεν υπάρχει χώρα που πλανήτη που μνημεία τέτοιου βεληνεκούς θα ήταν εγκαταλειμμένα στην άγνοια και κρυμμένα στην αφάνεια.

Σε αναμονή της βέβαιας νίκης σας εύχομαι καλή δύναμη!

Νίκος Σακκάς

==

Αγαπητέ κύριε Σακκά

σας ευχαριστώ ειλικρινά για την υπενθύμιση και την αίσθηση επείγοντος που μου στέλνετε. Σας διαβεβαιώνω ότι ο χρυσός θα αρχίσει να εξορύσσεται, σιγά, σιγά.

Ευχαριστώ και ανταποδίδω τις ευχές σας

Γ. Καμίνης 
Δήμαρχος Αθήνας

Ο Κορδάτος κι ο σκορδάτος

Διάβασα πρόσφατα την εκπληκτική εισαγωγή του Κορδάτου στη Μήδεια του Ευριπίδη. Κάποτε ο αριστερός δεν απαλλασσόταν απ΄ την υποχρέωση της γνώσης. Βάθος γνώσης αμέτρητο ο κομμουνιστής Κορδάτος στο κείμενο αυτό. Χαίρεσαι όπου συμφωνείς, καμαρώνεις αν καταφέρεις και κάπου διαφωνήσεις.

Για να φτάσουμε σήμερα στον “Υes I does”. Βαφτίστηκαν πρώτα αριστεροί, κήρυξαν μετά το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση (σσ. τεμπελιά) των μαθητών. Η "αυτοδιάθεση" παρήγε βέβαια αγραμματοσύνη, πήραν όμως άφεση κι εξευτελίζουν τώρα διεθνώς τη χώρα! Και συναγελάζονται κάτι μελαγχολικά γερόντια στην Τσεχία, λίγο πριν τα βάλουν κι αυτά στο μουσείο, κι αποφεύγουν κάθε σοβαρή συζήτηση, σίγουροι για το βροντερό γέλιο που θα διατρέξει τη μεγάλη απόσταση απ΄ τη Λισαβόνα ως τον Καύκασο.

Σε λεξικό 3000 χρόνων, δεν υπάρχει λέξη...

Το "Αγιον" Φως και οι μεγάλοι εκκλησιαστικοί και λαϊκοί αρνητές του

Υπάρχει μια γραμμή που χωρίζει τον κόσμο της λογικής και της φύσης από αυτόν της πίστης και της μετα-φύσης. Γραμμή που ο καθένας την τραβάει όπου ο ίδιος κρίνει σκόπιμο, με κριτήριο προσωπικό. Όπως όμως και να την τραβήξει τη γραμμή, καλό είναι μετά να μην περνά από δω και από κει έτσι πρόχειρα κι αυθαίρετα. Ευτελίζει και τους δύο κόσμους, κι αυτόν της φύσης και τον άλλο, της μετα- φύσης.

Είναι προς τιμή των ανθρώπων της Εκκλησίας που κατήγγειλαν την αγυρτεία του Αγίου Φωτός. Νοηματοδότησαν έτσι την αυτοτέλεια, το μεγαλείο και το βαθύ περιεχόμενο του κόσμου της πίστης.

Ο Αρχιεπίσκοπος και Δάσκαλος του Γένους Νικηφόρος Θεοτόκης (1736- 1800) γράφει (Κ. Σιμόπουλος, Περί του εν Ιεροσολύμοις Αγίου Φωτός, Επετ. Βυζαντινών Σπουδών): "Ουκ απ΄ ουρανού κατέρχεται, ουδ΄ από του τάφου αναβλύζει, αλλ' ο επί την διακονίαν ταύτην ταχθείς αρχιερεύς εν τω λεγομένω εισελθών κουβουκλίω τον πυρίτην παίων πυρ εξάγει... Και ο μεν αγελαίος λαός εκ του τάφου το φως αναβλύσαν νομίζει, ουδείς δ΄ αυτώ τουναντίον ειπείν θαρσεί δεινόν τι πάθει δεδιττόμενος."

Ο Αδαμάντιος Κοραής στο έργο του “Διάλογος περί του εν Ιεροσολύμοις Αγίου Φωτός” γράφει: "Η ίδια η Αγία Γραφή επροφήτευσεν ότι μέλλουν να γεννηθώσιν πονηροί και γόητες άνθρωποι εμπορευόμενοι τους χριστιανούς με πλαστούς λόγους, με ψευδή θαύματα, δια να τρέφωσι τας καθημερινάς τρυφάς και να πληρώνωσι τας ηδονάς των. Δεν σε λανθάνει βεβαίως πόσαι χιλιάδες προσκυνητών υπάγουν καθ΄έτος εις την Ιερουσαλήμ και πόσας μυριάδας γροσίων ξοδεύει ο καθείς εξ αυτών για να αξιωθεί να ίδη το άγιον φως."

Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Εφραιμ ο εξ Αθηνών (πέθανε το 1771) κατήγγειλε την απάτη και μίλησε για “χειροποίητον ραδιουργίαν των φωτοποιών” . Αφορίστηκε από τον Πατριάρχη Κων/ πόλεως Παϊσιο τον Β'.

Και θα υπάρχουν ασφαλώς και άλλοι που η πίστη τους είχε μεγαλείο και βάθος και δε χρειαζόταν γελοιότητες για να μείνει ζωντανή.

Για την ιστορία του πράγματος το Άγιο Φως ήταν επινόηση των καθολικών τον 9ο αιώνα όταν βρέθηκαν σε δεινή οικονομική θέση μετά την κατάργηση προνομίων που τους είχαν παραχωρήσει οι Άραβες χαλίφηδες. Για δυο αιώνες ο Θεός άναβε, καθώς φαίνεται, το φως για τον καθολικό καρδινάλιο. Οι ορθόδοξοι ήρθαν στα πράγματα το 1118 όταν ο Χαλίφης Σαλαχ Εν Ντιν τους έδωσε τον έλεγχο των προσκυνημάτων. Συνέχισαν τότε την κερδοφόρα παράδοση. Την ίδια εποχή ο Πάπας απαγόρευσε αυστηρά τη συγκεκριμένη αγυρτεία και οι καθολικοί, υπό τον κίνδυνο της πυράς, απεμπλάκησαν, έστω και βογγώντας, οριστικά απ΄ αυτή.

Ο Λούθηρος κι ο Έλληνας

Περιστατικό, σαν αυτό το πρόσφατο του Χέννες, του Γερμανού παράγοντα του ποδοσφαίρου θα ήταν, στη σημερινή Ελλάδα αδύνατο. Ο Χέννες αυτοτιμωρήθηκε για μεγάλη φοροδιαφυγή. Μπήκε στη φυλακή συντετριμμένος και ενώ θα μπορούσε να την έχει αποφύγει και να είχε διαφύγει καταβάλοντας μικροποσά, τουλάχιστον για τα δικά του δεδομένα. Στην Ελλάδα για κραυγαλέες κλοπές δεν έχει ακουστεί καμιά συγνώμη. Θράσος, ψέμα και καμιά φορά κάποιο κλαψούρισμα. Αυτή είναι η πολιτική των λίγων κλεπτοκρατών που οδηγήθηκαν στη φυλακή. Σήμερα βέβαια είμαστε σε κατάσταση γενικότερης και, ειδικότερα, ηθικής διάλυσης. Υπήρξαν όμως σ΄ αυτόν τον τόπο μεγαλειώδεις συμπεριφορές σεβασμού των νόμων και αυτοτιμωρίας. Ο Σωκράτης έβαλε τους νόμους πάνω απ΄ την ίδια τη ζωή του. Ο Περικλής γονάτισε και ζήτησε συγνώμη κλαίγοντας μπροστά στην Εκκλησία του Δήμου για παράνομη πράξη στην οποία υπέπεσε .

Ο Ελληνισμός έχει μακρά παράδοση στο θέμα της προσωπικής αξιοπρέπειας και ευθύνης. Απέναντι στην παράδοση αυτή το περιστατικό του Χέννες γίνεται πιο φυσιολογικό, πιο αναμενόμενο.

Η δυτικόφρονη (παπική και ιδιαίτερα λουθηρανική) ηθική όμως, που κάποια παραλλαγή της είναι πίσω απ΄ τη συμπεριφορά του Χέννες εκτός απ΄ την αυτοτιμωρία προτάσσει και την τιμωρία. Τη σκληρή, την αυστηρή τιμωρία. Έχει κηρύξει τη σκληρότητα και την έχει πραγματώσει σε απίστευτο βαθμό, στις φωτιές του Μεσαίωνα, στα Άουσβιτς, στους εξανδραποδισμούς των αυτοχθόνων της Λατινική Αμερικής. Τέτοια εγκλήματα μπορούμε να είμαστε περήφανοι, ο Ελληνισμός δεν διέπραξε. Ούτε όταν ήταν στην κορυφή της δόξας του. Ούτε και όταν το μήνυμα του το θόλωσε και το αλλοίωσε η θρησκεία (Βυζάντιο). Πάντα, κάτι επέζησε. Τα εγκλήματα του διέπραξε (Βουλγαροκτόνος, κ.λπ) ήταν άλλης κλίμακας. Ο ανατολικός κόσμος διατήρησε πάντα ηθικό πλεονέκτημα.

Ο Ελληνισμός αρθρώνεται γύρω από άλλες κεντρικές αξίες. Γύρω από τη “σχετικότητα” όχι την “απολυτότητα”. Ο Όμηρος, στο κορυφαίο επικό ποίημα όλων των εποχών καταφέρνει και βρίσκει πολύ χώρο, κάποιοι λένε ότι είναι οι κορυφαίες του σελίδες, για να μιλήσει για το παράλογο του πολέμου. Δοξάζει μετά τον αντίπαλο, τον Έκτορα. Η σκηνή του αποχαιρετισμού της Ανδρομάχης είναι απ΄ τις πιο μεγαλειώδεις της ανθρώπινης τέχνης.

Φιλοσοφικά κήρυξε το “Μέτρον Άριστον”. Και μόνο στην αρετή ο Αριστοτέλης απαγόρευσε το Μέτρο και κάλεσε για το απόλυτο.

Η σχετικότητα είναι σύμφυτη με την ανθρώπινη φύση. Μόνο έτσι θα αποφύγει κανείς τη μελαγχολία που φέρνει η εικόνα του πολέμαρχου Θεμιστοκλή, όταν καταφεύγει στην αυλή των Περσών. Ή του Περικλή όταν κατατρύχεται απ΄ την παιδιάστικη μανία και την ξεροκεφαλιά του του να διαλύσει τη Σπάρτη και ανοίγει το δρόμο στην καταστροφή του αρχαίου κόσμου. Η του Αλέξανδρου όταν σκοτώνει τον Κλείτο. Η σχετικότητα διαπερνάει τον αρχαίο κόσμο. Οι ίδιοι τους οι Θεοί έχουν κάτι το διφορούμενο, κάτι το ανθρώπινο, κάτι το ατελές.

Όπως και τα πολιτεύματα, έτσι και οι αξίες εκφυλίζονται, προς τη μια και προς την άλλη. Η σχετικότητα σήμερα, σε εποχή βαθιάς παρακμής, συνοψίζεται βέβαια σε διάφορα ωχαδερφιστικά του τύπου “δε βαριέσαι, όλοι ίδιοι είναι”.

Μόνο στο περιτύλιγμα όμως. Βαθύτερα, στις λίγες εκείνες στιγμές ανάτασης, σε υποσυνείδητες συμπεριφορές, που δεν τις έχει μολύνει ο σπόρος της παρακμής η πραγματική σχετικότητα, η μετριοπάθεια και όλο το αξιακό σύστημα που πάει μαζί της ζει και βασιλεύει.

Η επιείκεια έχει για μας τους Έλληνες έχει περισσότερη σημασία απ΄ την αυστηρότητα. Οι φίλοι μας είναι πιο ψηλά απ΄ τους επαγγελματικούς μας συνεργάτες. Το μέτρο είναι πάνω απ΄ το απόλυτο. Το φιλότιμο δε θα υπήρχε ως έννοια στα λεξικά του ανθρώπου αν η σκληρότητα μπορούσε, στα μέρη μας, να πιάσει τόπο και να φέρει αποτέλεσμα.

Η λουθηρανική ηθική έδωσε ανάσα στο δυτικό κόσμο αλλά δεν έχει ελπίδα στη δική μας περιοχή. Γιατί εδώ υπάρχουν άλλες αναφορές, πολύ πιο κοντά στην ουσία των πραγμάτων από αυτές που πρότεινε ο Γιαχβέ. Κι αυτό το μεγαλειώδες μήνυμα της σχετικότητας και του μέτρου ας μην το θολώνει μια ιστορική στιγμή παρακμής που ζούμε σήμερα και που κάνει το παράδειγμα του Χέννες να φαντάζει τόσο μακρινό.

Μ΄ αυτό το μήνυμα θα βγούμε απ΄ την παρακμή.

Με το “Μηδέν Άγαν”.

Χωρίς νέους τίποτα, ποτέ δεν άλλαξε

Το κίνημα στο Γουδί έγινε από νέους ανθρώπους, το Πολυτεχνείο από νέους ανθρώπους, η διαλυμένη Σοβιετία πέρασε στα χέρια νέων ανθρώπων, πρωθυπουργοί και υπουργοί ήταν τριαντάρηδες και οι 50+ μπήκαν στο ψυγείο ως αντιδραστικοί και ιστορικά απαξιωμένοι.

Σήμερα, στην Ελλάδα οι νέοι άνθρωποι σιωπούν. Τη στιγμή που οι παλιότεροι συνεχίζουν την αθλιότητα να μετακινούν το χρέος όσο πιο μακρυά μπορούν.

Δεν είναι βέβαιο ποιος απ΄ τους πολλούς υποψήφιους θα διεμβολίσει τη δική μας σοβιετία. Βέβαιο είναι ότι όσο οι νέοι μεταναστεύουν, σιωπούν και δεν είναι στο προσκήνιο αυτό δεν πρόκειται να γίνει. Προς δόξα και συντήρηση των σαμαροβενιζέλων.